(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.223. అధ్యాయః 223
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
పరమేశ్వరేణ పార్వతీప్రతి ప్రాణినాం చండాలత్వదరిద్రత్వాదిప్రాపకదుష్కర్మప్రతిపాదనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవన్మానుషేష్వేవ మానుషాః సమదర్శనాః।
చండాలా ఇవ దృశ్యంతే స్పర్శమాత్రవిదూషితాఇః॥ 13-223-1(90145)
నీచకర్మరతా దేవ సర్వేషాం మలహారకాః।
దుర్గతాః క్లేశభూయిష్ఠా విరూపా దుష్టచేతసః।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-2(90146)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-3x(7563)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి తదేకాగ్రమనాః శృణు॥ 13-223-3(90147)
యే పురా మనుజా దేవి అతిమానయుతా భృశం।
ఆత్మసంభావనాయుక్తాః స్తబ్ధా దర్పసమన్వితాః॥ 13-223-4(90148)
ప్రణామం తు న కుర్వంతి గురూణామపి పామరాః।
యే స్వధర్మార్పణం కార్యమతిమానాన్న కుర్వతే॥ 13-223-5(90149)
పరాన్సంనామయంత్యేవ ఆజ్ఞయాత్మని యే బలాత్।
ఋద్ధియోగాత్పరాన్నిత్యమవమన్యంతి మానవాన్।
పానపాః సర్వభక్షాశ్చ పరుషాః కటుకా నరాః॥ 13-223-6(90150)
ఏవంయుక్తసమాచారాక దండితా యమశాసనైః।
కథంచిత్ప్రాప్య మానుష్యం చండాలాః సంభవంతి తే॥ 13-223-7(90151)
నీచకర్మరతాశ్చైవ సర్వేషాం మలహారకాః।
పరేషాం వందనపరాస్తే భవంత్యేవ మానినః॥ 13-223-8(90152)
విరూపాః పాపయోనిస్థాః స్పర్శనాదివివర్జితాః।
కువృత్తిముపజీవంతి భుత్వా తే రజకాదయః।
పురాఽతిమానదోషాత్తు భుంజతే స్వకృతం ఫలం॥ 13-223-9(90153)
తానప్యవస్తాకృపణాంశ్చండాలానపి బుద్ధిమాన్।
న చ నిందేన్నాపి కుప్యేద్భుంజతే స్వకృతం ఫలం।
చండాలా అపి తాం జాతిం శోచంతః శుద్ధిమాప్నుయుః॥ 13-223-10(90154)
ఉమోవాచ। 13-223-11x(7564)
భగవన్మానుషాః కేచిదాశాపాశశతైర్వృతాః।
పరేషాం ద్వారి తిష్ఠంతి ప్రతిషిద్ధాః ప్రవేశనే॥ 13-223-11(90155)
ద్రష్టుం జ్ఞాపయితుం చైవ న లభంతే చ యత్నతః।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-12(90156)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-13x(7565)
యే పురా మానుషా దేవి ఐశ్వర్యస్థానసంయుతాః।
సంవాదం తు న కుర్వంతి పరైరైశ్వర్యమోహితాః॥ 13-223-13(90157)
ద్వారాణి న దదత్యేవ లోభమోహాదిభిర్వృతాః।
అవస్థామోహసంయుక్తాః స్వార్థమాత్రపరాయణాః॥ 13-223-14(90158)
సర్వభోగయుతా వాఽపి సర్వేషాం నిష్ఫలా భృశం।
అపి శక్తా న కుర్యుస్తే పరానుగ్రహకారణాత్॥ 13-223-15(90159)
నిర్దయాశ్చైవ నిర్ద్వారా భోగైశ్వర్యగతిం ప్రతి।
ఏవంయుక్తసమాచారాః పునర్జన్మని శోభనే॥ 13-223-16(90160)
యది చేన్మానుషం జన్మ లభేరంస్తే తథావిధాః।
దుర్గతా దురవస్థాశ్చ కర్మవ్యాక్షేపసంయుతాః॥ 13-223-17(90161)
అభిధావంతి తే సర్వే తమర్థమభివేదినః।
రాజ్ఞాం వా రాజమాత్రాణాం ద్వారి తిష్ఠంతి వారితాః॥ 13-223-18(90162)
కర్మ విజ్ఞాపితుం ద్రష్టుం న లభంతే కథంచన।
ప్రవేష్టుమపి తే ద్వారం బహిస్తిష్ఠంతి కాంక్షయా॥ 13-223-19(90163)
ఉమోవాచ। 13-223-20x(7566)
భగవన్మానుషాః కేచిన్మనుష్యేషు బహుష్వపి।
సహసా నష్టసర్వస్వా భ్రష్టకోశపరిగ్రహాః॥ 13-223-20(90164)
దృశ్యంతే మానుషాః కేచిద్రాజచోరోదకాదిభిః।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-21(90165)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-22x(7567)
యే పురా మానుషా దేవి ఆసురం భావమాశ్రితాః।
పరేషాం వృత్తినాశం తు కుర్వతే ద్వేషలోభతః॥ 13-223-22(90166)
ఉత్కోచనపరాశ్చైవ పిశునాశ్చ తథావిధాః।
పరద్రవ్యహరా ఘోరాశ్చౌర్యాద్వాఽన్యేన కర్మణా॥ 13-223-23(90167)
నిర్దయా నిరనుక్రోశాః పరేషాం వృత్తినాశకాః।
నాస్తికాఽనృతభూయిష్ఠాః పరద్రవ్యాపహారిణః॥ 13-223-24(90168)
ఏవంయుక్తసమాచారా దండితా యమశాసనైః।
నిరయస్థాశ్చిరం కాలం తత్ర దుఃఖసమన్వితాః॥ 13-223-25(90169)
యది చేన్మానుషం జన్మ లభేరంస్తే తథావిధాః।
తత్రస్థాః ప్రాప్నువంత్యేవ సహసా ద్రవ్యవాశనం॥ 13-223-26(90170)
కష్టం తత్ప్రాప్నువంత్యేవ కారణాకారణాదపి।
నాశం వినాశం ద్రవ్యాణాముపఘాతం చ సర్వశః॥ 13-223-27(90171)
ఉమోవాచ। 13-223-28x(7568)
భగవన్మానుషాః కేచిద్బాంధవైః సహసా పృథక్।
కారణాదేవ సహసా సర్వేషాం ప్రాణనాశనం॥ 13-223-28(90172)
శస్త్రేణ వాఽన్యథా వాఽపి ప్రాప్నువంతి వధం నరాః।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-29(90173)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-30x(7569)
యే పురా మనుజా దేవి ఘోరకర్మరతానృతాః।
ఆసురాః ప్రాయశో మూర్ఖాః ప్రాణిహింసాప్రియా భృశం॥ 13-223-30(90174)
నిర్దయాః ప్రాణిహింసాయాం తథా ప్రాణివిఘాతకాః।
విశ్వస్తఘాతకాశ్చైవ తథా సుప్తవిఘాతకాః।
ప్రాయశోఽనృతభూయిష్ఠా నాస్తికా మాంసభోజనాః॥ 13-223-31(90175)
ఏవంయుక్తసమాచారాః కాలధర్మం గతాః పునః।
దండితా యమదండేన నిరయస్థాశ్చిరం ప్రియే॥ 13-223-32(90176)
తిర్యగ్యోనిం పునః ప్రాప్య తత్ర దుఃఖపరిక్షయాత్।
యది చేన్మానుపం జన్మ లభేరంస్తే తథావిధాః।
తత్ర తే ప్రాప్నువంత్యేవ వధబంధాన్యథా తథా॥ 13-223-33(90177)
ఆఢ్యా వా దుర్గతా వాఽపి భుంజతే స్వకృతం ఫలం।
సుప్తా మత్తాశ్చ విశ్వస్తాస్తథా తే ప్రాప్నువంత్యుత॥ 13-223-34(90178)
ప్రాణవాధకృతం దుఃఖం బాంధవైః సహసా పృథక్।
పుత్రదారవినాశం వా శస్త్రేణాన్యేన వా వధం॥ 13-223-35(90179)
ఉమోవాచ। 13-223-36x(7570)
భగవన్మానుషాః కేచిద్రాజనీతివిశార దైః।
దండ్యంతే మానుషే లోకే మానుషాః సర్వతోభయాః।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-36(90180)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-37x(7571)
యే పురా మనుజా దేవి మానుషాంశ్చేతరాణి వా।
క్లిష్టఘాతేన నిఘ్నంతి ప్రాణాన్ప్రాణిషు నిర్దయాః।
ఆసుర ఘోరకర్మాణః క్రూరదండవధప్రియాః॥ 13-223-37(90181)
యే దండయంత్యదండ్యాంశ్చ రాజానః కోపమోహితాః।
హింసాహంకారపరుషా మాంసాదా నాస్తికాశుభాః॥ 13-223-38(90182)
కేచిత్స్త్రీపురుషఘ్నాశ్చ గురుఘ్నాశ్చ తథా ప్రియే।
ఏవంయుక్తసమాచారా ప్రాణిధర్మం గతాః పునః॥ 13-223-39(90183)
దండితా యమదండేన నిరయస్థాశ్చిరం ప్రియే।
పూర్వజన్మకృతం కర్మ భుంజతే తదిహ ప్రజాః॥ 13-223-40(90184)
ఇహైవ యత్కర్మ కృతం తత్పరత్ర ఫలత్యుత।
ఏషా వ్యవస్థితిర్దేవి మానుషేష్వేవ దృశ్యతే॥ 13-223-41(90185)
న చర్షీణాం న దేవానామమృతత్వాత్తపోబలాత్।
తైరేకేన శరీరేణ భుజ్యతే కర్మణః ఫలం॥ 13-223-42(90186)
న తథా మానుషాణాం స్యాదంతర్ధాయ భవేద్ధి తత్॥ 13-223-43(90187)
ఉమోవాచ। 13-223-44x(7572)
కిమర్థం మానుషా లోకే దండ్యంతే పృథివీశ్వరైః।
కృతాపరాధముద్దిశ్య హంతా హర్తాఽయమిత్యుత॥ 13-223-44(90188)
పుత్రార్థీ పుత్రకామేష్ట్యా ఇహైవ లభతే సుతాన్।
తైరేవ హి శరీరేణ భుంజంతే కర్మణాం ఫలం॥ 13-223-45(90189)
దృశ్యంతే మానుషే లోకే తద్భవాన్నానుమన్యతే।
ఏతన్మే సంశయస్థానం తన్మే త్వం ఛేత్తుమర్హసి॥ 13-223-46(90190)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-47x(7573)
స్థానే సంశయితం దేవి తత్త్వం శృణు సమాహితా।
కర్మ కర్మఫలం చేతి యుగపద్భువి నేష్యతే॥ 13-223-47(90191)
యే త్వయాఽభిహితా దేవి హంతా హర్తాఽయమిత్యపి।
తేషాం తత్పూర్వకం కర్మ దండ్యతే యత్ర రాజభిః॥ 13-223-48(90192)
దేవి కర్మ కృతం చైషాం హేతుర్భవతి శాసనే।
అపరాధాపరేశేన రాజా దండయతి ప్రజాః॥ 13-223-49(90193)
ఇహ లోకే వ్యవస్థార్థం రాజభిర్దండనం స్మృతం।
ఉద్వేజనార్థం శేషాణామపరాధం తముద్దిశన్॥ 13-223-50(90194)
పురాకృతఫలం దండో దండ్యమానస్య తద్ధ్రువం।
ప్రాగేవ చ మయా ప్రోక్తం తత్ర నిఃసంశయా భవ॥ 13-223-51(90195)
ఉమోవాచ। 13-223-52x(7574)
భగవన్భువి మర్త్యానాం దండితానాం నరేశ్వరైః।
దండేనైవ తు తేనేహ పాపనాశో భవేన్న వా। 13-223-52(90196)
ఏతన్మయా సంశయితం తద్భవాంశ్ఛేత్తుమర్హతి॥ 13-223-53(90197)
మహేశ్వర ఉవాచ।
స్థానే సంశయితం దేవి శృణు తత్వం సమాహితా॥ 13-223-53x(7575)
యే నృపైర్దండితా భూమావపరాధాపదేశతః।
యమలోకే న దండ్యంతే తత్ర తే యమదండనైః॥ 13-223-54(90198)
అదండితా వా యే మిథ్యా మిథ్యా వా దండితా భువి।
తాన్యమో దండయత్యేవ స హి వేద కృతాకృతం।
నాతిక్రమేద్యమం కశ్చిత్కర్మ కృత్వేహ మానుషః॥ 13-223-55(90199)
రాజా యమశ్చ కుర్వాతే దండమాత్రం తు శోభనే।
ఉభాభ్యాం యమరాజభ్యాం దండితోఽదండితోపి వా।
పశ్చాత్కర్మఫలం భుంక్తే నరకే మానుషేషు వా॥ 13-223-56(90200)
నాస్తి కర్మఫలచ్ఛేత్తా కశ్చిల్లోకత్రయేఽపి చ।
ఇతి తే కథితం సర్వం నిర్విశంకా భవ ప్రియే॥ 13-223-57(90201)
ఉమోవాచ। 13-223-58x(7576)
కిమర్థం దుష్కృతం కృత్వా మానుషా భువి నిత్యశః।
పునస్తత్కర్మనాశాయ ప్రాయశ్చిత్తాని కుర్వతే॥ 13-223-58(90202)
సర్వపాపహరం చేతి హయమేధం వదంతి చ।
ప్రాయశ్చిత్తాని చాన్యాని పాపనాశాయ కుర్వతే।
తస్మాన్మయా సంశయితం త్వం తచ్ఛేత్తుమిహార్హసి॥ 13-223-59(90203)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-60x(7577)
స్థానే సంశయితం దేవి శృణు తత్వం సమాహితా।
సంశయో హి మహానేవ పూర్వేషాం చ మనీషిణాం॥ 13-223-60(90204)
ద్విధా తు క్రియతే పాపం సద్భిశ్చాసద్భిరేవ చ।
అభిసంధాయ వా నిత్యమన్యథా వా యదృచ్ఛయా॥ 13-223-61(90205)
కేవలం చాభిసంధాయ సంరంభాచ్చ కరోతి యత్।
కర్మణస్తస్య నాశస్తు న కథంచన విద్యతే॥ 13-223-62(90206)
అభిసంధికృతస్యైవ నైవ నాశోస్తి కర్మణః।
అశ్వమేధసహస్రైశ్చ ప్రాయశ్చిత్తశతైరపి॥ 13-223-63(90207)
అన్యథా యత్కృతం పాపం ప్రమాదాద్వా యదృచ్ఛయా।
ప్రాయశ్చిత్తాశ్వమేధాబ్యాం శ్రేయసా తత్ప్రణశ్యతి॥ 13-223-64(90208)
లోకసంవ్యవహారార్థం ప్రాయశ్చిత్తాదిరిష్యతే।
విద్ధ్యేవం పాపకే కార్యే నిర్విశంకా భవ ప్రియే॥ 13-223-65(90209)
ఇతి తే కథితం దేవి భూయః శ్రోతుం కిమిచ్ఛసి॥ 13-223-66(90210)
ఉమోవాచ। 13-223-67x(7578)
భగవందేవదేవేశ మానుషాశ్చేతరా అపి।
ంరియంతే మానుషా లోకే కారణాకారణాదపి।
కేన కర్మవిపాకేన తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-223-67(90211)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-223-68x(7579)
యే పురా మనుజా దేవి కారణాకారణాదపి।
యథాఽసుభిర్వియుజ్యంతే ప్రాణినః ప్రాణినిర్దర్యః॥ 13-223-68(90212)
తథైవ తే ప్రాప్నువంతి యథైవాత్మకృతం ఫలం।
విషదాస్తు విషేణైవ శస్త్రైః శస్త్రేణ ఘాతకాః॥ 13-223-69(90213)
ఏవమేవ యథా లోకే మానుషాన్ఘ్నంతి మానుషాః।
కారణేనైవ తేనాథ తతా స్వప్రాణనాశనం।
ప్రాప్నువంతి పునర్దేవి నాస్తి తత్ర విచారణా॥ 13-223-70(90214)
ఇతి తే కథితం సర్వం కర్మపాకఫలం ప్రియే।
భూయస్తవ సమాసేన కథయిష్యామి తచ్ఛృణు॥ 13-223-71(90215)
సత్యప్రమాణకరణాన్నిత్యమవ్యభిచారి చ।
యైః పురా మనుజైర్దేవి యస్మిన్కాలే యథా కృతం॥ 13-223-72(90216)
యేనైవ కారణేనాపి కర్మ యత్తు శుభాశుభం।
తస్మన్కాలే తథా దేవి కారణేనైవ తేన తు॥ 13-223-73(90217)
ప్రాప్నువంతి నరాః ప్రేత్య నిఃసందేహం శుభాశుభం।
ఇతి సత్యం ప్రజానీహి లోకే తత్ర విధిం ప్రతి॥ 13-223-74(90218)
కర్మకర్తా నరో భోక్తా స నాస్తి దివి వా భువి।
న శక్యం కర్మ చాభోక్తుం సదేవాసురమానుషైః॥ 13-223-75(90219)
కర్మణా గ్రథితో లోక ఆదిప్రభృతి వర్తతే।
ఏతదుద్దేశతః ప్రోక్తం కర్మపాకఫలం ప్రతి॥ 13-223-76(90220)
యదన్యచ్చ మయా నోక్తం యస్మింస్తే కర్మసంగ్రహే।
బుద్ధితర్కేణ తత్సర్వం తథా వేదితుమర్హసి।
కథితం శ్రోతుకామాయా భూయః శ్రోతుం కిమిచ్ఛసి॥ ॥ 13-223-77(90221)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి త్రయోవింశత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 223 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.